Πώς φτάσαμε έως εδώ

  • Ο Αλαν Γκρίνσπαν, επί 19 συναπτά έτη (1987-2006) επικεφαλής της Fed, πίστευε ότι «καμία κρατική παρέμβαση δεν είναι καλύτερη από την αυτορρύθμιση των αγορών» κι ότι σε κάθε περίπτωση «τα τραπεζικά στελέχη γνωρίζουν πολύ καλύτερα τη λειτουργία και τους κινδύνους των συναλλαγών απ’ ό,τι τα στελέχη των ελεγκτικών αρχών».

Μέχρι που «ξύπνησε» ένα μουντό πρωινό, τον Οκτώβριο του 2008, κι ενώ ο κόσμος κατέρρεε γύρω του, παραδέχθηκε ενώπιον της αρμόδιας επιτροπής του αμερικανικού Κογκρέσου ότι «έκανα λάθος, θεωρώντας πως εταιρείες κινούμενες από το ιδιωτικό τους συμφέρον, ιδιαίτερα τράπεζες και συναφείς οργανισμοί, θα ήταν, ακριβώς γι’ αυτόν τον λόγο, ικανότερες να προστατεύσουν τους μετόχους και τις επενδύσεις τους». Και κατέληγε: «Ανακάλυψα ένα ρήγμα στην ιδεολογία μου». Παράλληλα θα πρέπει να ανακάλυψε και μια τρύπα στη Γουόλ Στριτ. Εκεί όπου άλλοτε βρίσκονταν τα «κεντρικά» της Lehman Brothers, η οποία κατέρρεε ακριβώς εκείνη την εποχή.

Το γεγονός, για βιολογικούς και μόνο λόγους, μπορεί και να είχε μικρή σημασία για τον «αγαπημένο Αλαν» των αγορών. Για εμάς τους υπόλοιπους, όμως, είχε τεράστια. Γιατί, πέραν όλων των άλλων, δίδασκε ότι σε εποχές έντονης ρευστότητας, όπως αυτή που διανύουμε, καλά θα κάνει κανείς να μην είναι απόλυτος, σίγουρος και κατηγορηματικός για τίποτα. Ούτε, ας πούμε, για τις ελεγκτικές αρχές, που ανέφερε στην ομιλία-απολογία του ο τέως επικεφαλής της Fed. Γιατί, αν το «ψάξει» κάποιος καλύτερα, θα ανακαλύψει κι εκεί μαύρες τρύπες που παραπέμπουν απευθείας στη θεωρία του χάους.

Πάρτε για παράδειγμα την ιστορία με τα στεγαστικά μειωμένης εξασφάλισης, απ’ όπου ξεκίνησε όλο το κακό, που οδήγησε τον Αλαν Γκρίνσπαν στη θέση του απολογούμενου. Οι τράπεζες τα «αμπαλάριζαν» έως το 2007 κατά τέτοιο τρόπο, ώστε να φαίνονται ότι είναι τα πιο «καθαρά» προϊόντα, από πλευράς επισφαλειών, ενώ στην πραγματικότητα ήταν τα πιο σαθρά. Τι έκαναν; Απλά εκμεταλλεύονταν τα κενά που υπήρχαν στα μοντέλα ελέγχου που εφάρμοζαν οι οίκοι πιστοληπτικής αξιολόγησης. Ενα βασικό τους κριτήριο, για παράδειγμα, ήταν αν οι δανειολήπτες (τα ενυπόθηκα δάνεια των οποίων έμπαιναν στο πακέτο), είχαν άλλα πάρε-δώσε με τις τράπεζες. Οταν δεν είχαν, τους έδιναν καλά ratings και επέτρεπαν στις τράπεζες να τα πωλούν στην αγορά, εξασφαλίζοντας τρελά κέρδη. Πέραν αυτού, όμως, δεν έμπαιναν στον κόπο να ελέγξουν το πραγματικό ποιόν των δανειοληπτών. Γιατί, αν το έκαναν, θα ανακάλυπταν ότι ήταν συνήθως… Μεξικάνοι και Πορτορικανοί οικονομικοί μετανάστες, οι οποίοι φυσικά και δεν είχαν άλλες υποχρεώσεις προς τις τράπεζες, αφού μέχρι τότε δεν τους επέτρεπαν ούτε την πόρτα τους να περάσουν. Οταν όμως έγινε το μπουμ της στεγαστικής πίστης, για να στηριχθεί, έπρεπε να ανακαλυφθούν νέοι «παίκτες» για να μπουν στο παιχνίδι, να πάρουν δάνεια, για να στηρίξουν την  έκρηξη. Κι έτσι ανακαλύφθηκαν οι Μεξικάνοι, αλλά και τα κενά στα μοντέλα των ελεγκτών, που μας οδήγησαν όλους εδώ που μας οδήγησαν…

  • Tου Γιωργου Mαντελα, Η Καθημερινή, Tετάρτη, 22 Δεκεμβρίου 2010
Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s