Εσοδα 2 δισ. χάνονται από καθυστερήσεις στις δίκες

  • Μέχρι το τέλος του χρόνου οι υποθέσεις που δεν θα εκδικασθούν ανέρχονται σε 500.000
  • Της Ιωαννας Μανδρου, Η Καθημερινή, Παρασκευή, 17 Δεκεμβρίου 2010

Πόσο υπολογίζονται οι απώλειες του Δημοσίου από την αδυναμία εκδίκασης χιλιάδων υποθέσεων, ετησίως; Σύμφωνα με συντηρητικούς υπολογισμούς, περί τα 2 δισ. ευρώ. Πρόκειται για χρήματα που χάνονται κάθε χρόνο εξαιτίας της δυσλειτουργίας της δικαιοσύνης, αφαιρώντας πολύτιμους πόρους από ασφαλιστικά ταμεία και Δημόσιο, καθηλώνοντας σε στασιμότητα εκατοντάδες επιχειρήσεις και ακυρώνοντας ιδιωτικές πρωτοβουλίες για επενδύσεις και ανάπτυξη.

Η κατάσταση που επικρατεί, ξεπερνά κατά πολύ το έλλειμμα στη θεσμική λειτουργία της δικαιοσύνης και προβληματίζει πλέον σοβαρά την κυβέρνηση, ενώ ο πρωθυπουργός, για πρώτη φορά την προπερασμένη εβδομάδα, μίλησε για διαρθρωτικές αλλαγές και στο δικαστικό σύστημα.

Η συνολική αποτίμηση των απωλειών, σε δημόσιο και ιδιωτικό τομέα, από την αδυναμία της δικαιοσύνης να δικάσει χιλιάδες υποθέσεις, είναι δύσκολο να προσεγγισθεί με ακρίβεια. Γιατί, πέρα από τις άμεσες απώλειες, των 2 δισεκατομμυρίων ευρώ, υπάρχουν και οι έμμεσες, οι οποίες λίγο απέχουν από το να χαρακτηριστούν ανυπολόγιστες.

  • Τροχοπέδη στα έσοδα

Ο υπολογισμός αυτός, κάθε άλλο παρά υπερβολικός είναι αν συνυπολογισθεί η κατάσταση που επικρατεί στη διοικητική δικαιοσύνη. Εκεί οι αδίκαστες υποθέσεις, σε πανελλαδική κλίμακα, πλησιάζουν τις 500.000 στο τέλος του χρόνου. Ηδη στο τέλος Οκτωβρίου είχαν φθάσει στις 461.000, με τις περισσότερες από αυτές να είναι φορολογικές ή υποθέσεις που αφορούν εισφορές σε ασφαλιστικά ταμεία.

Μόνο στο Διοικητικό Πρωτοδικείο της Αθήνας, οι αδίκαστες υποθέσεις φθάνουν τις 150.000, με το 1/3 από αυτές να αφορά την είσπραξη βεβαιωμένων φόρων και δασμών και πάνω από 15.000, εισφορές σε ασφαλιστικά ταμεία. Το οικονομικό κόστος από την αδυναμία των δικαστηρίων να εκδικάσουν αυτές τις υποθέσεις είναι ανυπολόγιστο και τεράστια η υστέρηση εσόδων για το Δημόσιο και τα ασφαλιστικά ταμεία.

  • «Βουλιάζει» το ΣτΕ

Στο Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ), όπως είχε γράψει προ δύο εβδομάδων η «Κ», είναι πλέον συνηθισμένο φαινόμενο να εκδίδονται αποφάσεις με χρονική καθυστέρηση που αγγίζει τα 5-8 χρόνια για υποθέσεις που αφορούν αντισυνταγματικότητα νόμων.

Την ίδια ώρα, εκατοντάδες υποθέσεις που αφορούν δημόσια έργα, ιδιωτικές επενδύσεις και άλλες υποθέσεις στενά συνδεδεμένες με την ανάπτυξη ολόκληρων περιοχών, χρονοτριβούν απίστευτα, μπλοκάροντας δραστηριότητες που κοστίζουν σε χρήμα και σε θέσεις εργασίας.

Το γεγονός ότι στο ανώτατο ακυρωτικό δικαστήριο της χώρας οι αδίκαστες υποθέσεις φθάνουν πλέον τις 31.000, σημαίνει πολλά για τη δυνατότητα που έχει το δικαστήριο να εκκαθαρίσει τον όγκο των εκκρεμών υποθέσεων.

  • «Λιμνάζουν» επενδύσεις

Εκατοντάδες είναι οι επενδύσεις και τα δημόσια έργα, μικρά και μεγάλα, που αναμένουν μια απόφαση για να προχωρήσουν, και χιλιάδες οι υποθέσεις που λιμνάζουν για χρόνια και κοστίζουν χρήμα στο Δημόσιο και στους δικαζόμενους πολίτες. Δεν είναι τυχαίο ότι έχουν καταγραφεί στα στατιστικά του ΣτΕ υποθέσεις που εκκαθαρίστηκαν μετά 18 χρόνια, ή άλλες που αναβλήθηκαν για 36 φορές! Συνολικά κάθε χρόνο εισάγονται προς εκδίκαση στο εν λόγω δικαστήριο 8.000 νέες υποθέσεις και εκδικάζονται περίπου 6.000. Οι πιο αισιόδοξες προβλέψεις κάνουν λόγο για τουλάχιστον 5 χρόνια, με τους σημερινούς ρυθμούς, για να δικαστεί μια υπόθεση, ενώ στο άμεσο μέλλον ο χρόνος αυτός θα φθάσει τα 9 χρόνια.

Το τεράστιο πρόβλημα αναγνωρίζει και ο ίδιος ο πρόεδρος του ΣτΕ, κ. Παν. Πικραμένος, ο οποίος τονίζει ότι θα επιβληθούν κυρώσεις σε περιπτώσεις όπου για τις καθυστερήσεις στην εκδίκαση των υποθέσεων ευθύνονται δικαστικοί λειτουργοί.

  • Ανάγκη αλλαγών

Το οικονομικό έλλειμμα, που ακολουθεί το θεσμικό και τροφοδοτείται από την αρνησιδικία, επιχειρείται να μειωθεί με μέτρα όπως η περαίωση. Η τελευταία, ως γνωστόν, περιλαμβάνει και μέρος των εκκρεμών φορολογικών υποθέσεων. Προς την ίδια κατεύθυνση κινούνται και οι ρυθμίσεις που έφερε προς ψήφιση η κυβέρνηση για την ανακούφιση της διοικητικής δικαιοσύνης. Πρόκειται στην πραγματικότητα για μέτρα που κρίνονται θετικά από την πλευρά των δικαστών, ωστόσο, δεν φαίνεται να είναι ικανά να αντιμετωπίσουν με επιτυχία το πρόβλημα δυσλειτουργιών της Δικαιοσύνης, που αγγίζει πια τον σκληρό πυρήνα του θεσμικού της ρόλου. Κι αυτό το συμπέρασμα προκύπτει από μια απλή παράθεση των στοιχείων που αφορούν στις καθυστερήσεις και τις εκκρεμοδικίες.

Για τον λόγο αυτό, δεν είναι λίγοι πλέον εκείνοι, μέσα από τη Δικαιοσύνη, που συμμερίζονται την αναγκαιότητα για γενναίες διαρθρωτικές αλλαγές στο σύνολο της λειτουργίας των δικαστηρίων, με μέτρα όχι μόνο σε νομοθετικό αλλά και σε εισπρακτικό επίπεδο. Μόνο που μένει ακόμα μετέωρο το πώς ακριβώς κάτι τέτοιο θα μπορούσε να επιτευχθεί. Την ίδια ώρα, ωστόσο, οι δημοσιονομικές ανάγκες της ελληνικής οικονομίας είναι αδήριτες, όπως είναι παγκοίνως γνωστό. Οπότε, οι όποιες διαδικασίες θα πρέπει να επιταχυνθούν, προκειμένου στο τέλος της ημέρας όλες οι εμπλεκόμενες πλευρές να βγουν κερδισμένες από αυτήν τη διαδικασία.

  • Αποψη: Η επένδυση στη Δικαιοσύνη είναι παραγωγική

Του Γεωργιου Φαλτσετου*

Το σοβαρότερο πρόβλημα της ελληνικής Δικαιοσύνης είναι διαχρονικά η καθυστέρηση στην έκδοση των αποφάσεων. Οι λόγοι που την προκαλούν, σε ό,τι αφορά τη διοικητική δικαιοσύνη, μπορούν να συνοψισθούν στους ακόλουθους: Η γραφειοκρατική και αναποτελεσματική οργάνωση και λειτουργία της δημόσιας διοίκησης, που δημιουργεί δικαστικές εκκρεμότητες, αντί να τις κλείνει. Η συνεχής μεταφορά υποθέσεων στα διοικητικά δικαστήρια χωρίς να λαμβάνονται τα αναγκαία μέτρα υποδομής για να αντιμετωπιστεί ο όγκος των υποθέσεων. Η έλλειψη ή ανεπάρκεια των αναγκαίων υποδομών, η πολυνομία και η υπερβολική χρήση ενδίκων μέσων από το Δημόσιο καθώς και η ελλιπής χρηματοδότηση της Δικαιοσύνης, που βρίσκεται πάντα στα τελευταία σκαλοπάτια των προϋπολογισμών.

Η Πολιτεία αντιμετωπίζει, συνήθως, τη Δικαιοσύνη ως μία αντιπαραγωγική δημόσια υπηρεσία. Τούτο όμως είναι αναντίστοιχο προς τον δικαιοδοτικό ρόλο της Δικαιοσύνης και αφετέρου προς τις ανάγκες της οικονομίας. Γιατί η επένδυση στη Δικαιοσύνη όχι μόνο δεν είναι αντιπαραγωγική, αλλά αποτελεί σημαντικό αναπτυξιακό παράγοντα της πραγματικής οικονομίας.

Και αυτό γιατί η παράταση της εκκρεμότητας υποθέσεων που αφορούν υπαλλήλους, όπως μετατάξεις, απολύσεις προαγωγές, και μάλιστα υψηλόβαθμων, οδηγεί σε απορρύθμιση την ήδη χωλαίνουσα δημόσια διοίκηση. Αλλωστε, οι απαιτήσεις των πολιτών κατά του Δημοσίου που δεν εκκαθαρίζονται έγκαιρα αλλά λιμνάζουν επί έτη στα συρτάρια των δικαστηρίων προκαλούν στους πολίτες δυσφορία, αγανάκτηση και, τέλος, ασέβεια προς την Πολιτεία και τους θεσμούς της με δυσάρεστες συνέπειες, κοινωνικές και οικονομικές. Τεράστια ποσά που αφορούν είτε εισφορές ασφαλιστικών ταμείων είτε φόρους και δασμούς παραμένουν ανείσπρακτα και μάλιστα σε αυτήν τη δύσκολη δημοσιονομικά περίοδο που διανύουμε. Η αργή λειτουργία της διοικητικής δικαιοσύνης εμποδίζει την επιχειρηματική δραστηριότητα, την ανταγωνιστικότητα και την ανάπτυξη της οικονομίας, γιατί αποθαρρύνει τους ντόπιους και ξένους επενδυτές ενόψει του άσχημου δικαιοδοτικού περιβάλλοντος στο οποίο καλούνται να δράσουν, με επακόλουθο τη μόνιμη οικονομική καχεξία. Η χώρα μας καταδικάζεται, συστηματικά, από το ΔΕΚ (Ευρωπαϊκό Δικαστήριο) για την καθυστέρηση στην έκδοση των δικαστικών αποφάσεων, με αποτέλεσμα να καταβάλλει υψηλά πρόστιμα.

Με τις νομοθετικές ρυθμίσεις που προώθησε το υπουργείο Δικαιοσύνης επιχειρείται ουσιαστική παρέμβαση στην απονομή της διοικητικής δικαιοσύνης και οι νέες ρυθμίσεις βρίσκονται στη σωστή κατεύθυνση, με στόχο την επίλυση χρονιζόντων προβλημάτων της Δικαιοσύνης και την επιτάχυνση της διοικητικής δίκης. Ελπίζω ότι θα συνεχιστούν οι παρεμβάσεις τόσο στα ζητήματα του θεσμικού πλαισίου όσο και των υποδομών της Δικαιοσύνης, κυρίως σε θέματα κτιριακών εγκαταστάσεων, μηχανοργάνωσης και κωδικοποίησης της νομοθεσίας, ώστε στο άμεσο μέλλον να έχουν το προσδοκώμενο αποτέλεσμα: την ορθή και ταχεία απονομή της Δικαιοσύνης, σύμφωνα με τις προσδοκίες των πολιτών.

* Πρόεδρος Εφετών, πρόεδρος της Ενωσης Διοικητικών Δικαστών

  • «Ζητάμε δικηγόρο με δίπλωμα μοτοποδηλάτου. Τηλ. 6945…»

Της Μαριλης Μαργωμενου

Η μικρή πολιτεία της Ευελπίδων είναι ένα μέρος παράξενο. Εχει αστυνομικούς, με μπλε στολή, με εξάρτυση των ΜΑΤ, με κουκούλες κι αλεξίσφαιρα. Αλλά δεν έχει κανέναν να προσέχει το μηχάνημα ελέγχου της εισόδου: το αν θα περάσεις την τσάντα σου απ’ τις ακτίνες Χ, είναι προσωπική σου υπόθεση. Εχει καφενείο που πουλάει «αρτίδιο με γαλοπούλα» και «τσιαπάτα με ένταμ». Εχει και τσιγγάνους, που κάθονται στο γκαζόν και τρώνε γιουβαρλάκια. Κι έχει και πολλούς, πάρα πολλούς ανθρώπους στα όρια νευρικής κρίσης.

Εξω απ’ το κτίριο 9, μια κυρία κοιτάζει γύρω ανήσυχη. «Σήμερα ήρθα για την ξαδέλφη μου που χωρίζει», λέει. Αλλά αυτό που φοβάται, είναι μήπως παραμονεύει πουθενά τριγύρω ο πρώην σύζυγός της. «Ξέρει πως θα είμαι εδώ, καταλάβατε;». Μερικές μέρες πριν, η γυναίκα του έκανε ασφαλιστικά μέτρα, γιατί «με κυνηγούσε να με πνίξει». Η υπόθεσή της πήρε δικάσιμο για το δεύτερο τρίμηνο του 2011. «Μέχρι τότε μάλλον θα με έχει καθαρίσει», λέει απαρηγόρητη. Τη ρωτάω για την ξαδέλφη της, μήπως ηρεμήσει. «Τέρας ο άνδρας της!», απαντά. «Μέχρι και τις γλάστρες θέλει να της πάρει. Και το μίξερ, και τη σκούπα, και τα κουρτινόξυλα!». Αναρωτιέμαι αν αυτά τα γράφει και η δικογραφία. «Πώς δεν τα γράφει; Χαρτί και καλαμάρι!» λέει η γυναίκα. Και μιλάει σοβαρά ούτε υποψία χαμόγελου…

Σουρεαλισμός ή δικομανία; Ο δικηγόρος που μιλάω τώρα, μασουλάει ένα σάντουιτς στο κυλικείο. «Εχω μια υπόθεση απ’ το 1987. Μίσθωση ακινήτου», λέει όταν τον ρωτάω για την πιο παλιά του υπόθεση. «Διαφώνησε ο ιδιοκτήτης με τον ενοικιαστή, άρχισαν οι αναβολές, και τώρα περιμένουμε την απόφαση του εφετείου». Σαν να είναι το πιο φυσικό πράγμα του κόσμου, μου εξηγεί πως μια υπόθεση μπορεί να αναβληθεί ακόμα και 40 φορές. «Για λιπομαρτυρία, γιατί δεν ήρθε ο ένας αντίδικος, γιατί λείπει κάποιο χαρτί… ακόμα και να λιποθυμήσει ο κατηγορούμενος, η δίκη αναβάλλεται!». Το σάντουιτς τελειώνει, και μαζί κι η συζήτηση. Ο δικηγόρος παίρνει τον μακρύ δρόμο προς το κτίριο 12. Η επόμενη υπόθεση περιμένει…

Στη μέση της απόστασης, ένας άνδρας με μια γυναίκα περπατούν αγκαζέ. «Θα την έχουν βάλει στο πινάκιο», λέει εκείνη. «Θα σου ’λεγα πού να το βάλεις το πινάκιο», απαντάει εκείνος. Τρία λεπτά μετά, στέκομαι μπροστά σ’ ένα πινάκιο, πιο ταπεινό κι από το βιβλικό «πινάκιο φακής»: ο πίνακας κάποτε είχε φελλό, αλλά τώρα έχει τρύπες και φαίνεται ο τοίχος. Στο ξύλινο κάδρο του είναι καρφιτσωμένη η λίστα με τις υποθέσεις που θα εκδικαστούν σήμερα. Ογδόντα τρεις υποθέσεις, και ο δικαστής έχει φθάσει στην 20ή. Η ώρα είναι μία, και τώρα, σύμφωνα με το πινάκιο δικάζεται κάποια κυρία Φρειδερίκη για «εντελώς ελαφριά σωματική βλάβη» και «μη κακόβουλη βλασφημία», την οποία διέπραξε πριν από επτά χρόνια και δύο μήνες! Στη δίπλα αίθουσα στο 9ο τριμελές του κτιρίου 12, ένας κοντός ανθρωπάκος με μόρτικο μουστάκι ζαρώνει στο εδώλιο. Περιμένει να τον δικάσουν απ’ τον Δεκέμβριο του 2003, για «ψευδορκία μάρτυρα» και «ψευδή καταμήνυση». Αλλά σήμερα δεν ήρθε ο αντίδικος, και ο δικαστής διέταξε αναβολή. «Υπομονή…» του λέει ένας νεαρός, και του χτυπάει την πλάτη στοργικά – δικηγόρος σε ρόλο παρηγορητή…

«Ελα και κληρώνει!» ακούω πίσω μου. Στιγμιαία αναρωτιέμαι αν υπάρχει και υπαίθριος δικαστής που κληρώνει αποφάσεις επιτόπου. Γυρίζω, και… ένας γηραλέος λαχειοπώλης περιφέρεται όλο άνεση πουλώντας λαχνούς μέσα στο δικαστήριο! Τώρα είμαι στο κτίριο 2, ψάχνω τις διοικητικές υπηρεσίες. Ομως το ασανσέρ για τον 1ο έχει χαλάσει. Μια γριά χτυπάει την αλουμινένια πόρτα με τη μαγκούρα της, μήπως και πετύχει ό,τι κι ο Μωυσής. Ανεβαίνω τα σκαλιά. «Οσα δικόγραφα έχετε, τόσα χαρτάκια θα πάρετε», λέει το τοιχοκολλημένο χαρτί που με υποδέχεται. Δίπλα, το μηχάνημα με τα χαρτάκια και η ουρά – σαν να είσαι στον χασάπη. Στον τοίχο, οι αγγελίες: «Ζητάμε δικηγόρο με δίπλωμα μοτοποδηλάτου. Τηλεφωνήσατε: 6945…». Και στο βάθος, η αίθουσα με τα χαρτόσημα. «Κοίτα, κοίτα! Η Παναγιά κι ο Ντιόγκο!» ακούω μια γυναίκα μπροστά μου. Πίσω απ’ τον πάγκο, πράγματι, η εικόνα της Παναγίας γειτνιάζει με την αφίσα του Ντιόγκο που έχει αναρτήσει ως περήφανος «γαύρος» ο πωλητής χαρτοσήμων. «Τς, τς, τς…», κάνει ο άνδρας της. «Μα δεν τα βλέπει κανείς αυτά τα χάλια;». «Η Δικαιοσύνη είναι τυφλή», απαντά γελώντας η γυναίκα. Και δεν βλέπει ούτε τον Ντιόγκο, ούτε τον Ριέρα δίπλα, ούτε τίποτε απ’ το λοιπό έπος του σουρεαλισμού που γράφεται κάθε μέρα στην Ευελπίδων…

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s