16 εκατ. το Ισλάμ της Ευρώπης

  • Της Ευρυδικης Μπερση, Η Καθημερινή, Kυριακή, 21 Nοεμβρίου 2010

Στην Ευρώπη το 2009 λειτουργούσαν 8.701 τζαμιά για την εξυπηρέτηση 16,4 εκατομμυρίων μουσουλμάνων, κυρίως μεταναστών, ενώ 1.300 ακόμη τζαμιά καταγράφονταν στις περιοχές με εγχώριους μουσουλμανικούς πληθυσμούς, περίπου 1.000 στη Βοσνία και 301 στη Θράκη. Τα στοιχεία περιλαμβάνονται στην εκτεταμένη έρευνα «Conflicts over mosques in Europe» (NEF 2009) του Ιταλού καθηγητή Στέφανο Αλιέβι.

Ο Αλιέβι επισημαίνει ότι τα πρώτα τζαμιά στην Ευρώπη, με εξαίρεση τα ιστορικά τζαμιά της Ανδαλουσίας και της Σικελίας, ανεγέρθησαν στις αρχές του 20ού αιώνα σε μεγάλες μητροπόλεις των αποικιακών κρατών. Το γαλλικό κράτος παραμέρισε τον κοσμικό χαρακτήρα του, και χρηματοδότησε την ανέγερση του μεγάλου τζαμιού του Παρισιού το 1923, ως αναγνώριση προς τις θυσίες των βορειοαφρικανών Γάλλων υπηκόων στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Χρονολογία-κλειδί για την ανέγερση τζαμιών στην Ευρώπη ήταν το 1974, καθώς, οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, υφιστάμενες την πίεση της πετρελαϊκής κρίσης, ικανοποίησαν το αίτημα μουσουλμανικών πετρελαιοπαραγωγών χωρών όπως η Σαουδική Αραβία. Εξάλλου, τη δεκαετία του ’70 έγινε σαφές ότι πολλοί μουσουλμάνοι εργάτες που είχαν μεταναστεύσει στις δεκαετίες του ’50 και του ’60 επρόκειτο να μείνουν για πάντα στην Ευρώπη και τα πρόχειρα τζαμιά στους χώρους εργασίας (π.χ. βαγόνι-τζαμί για τους εργάτες του γερμανικού σιδηροδρόμου) έδωσαν τη θέση τους σε επίσημους χώρους λατρείας. Παράδειγμα, το ισλαμικό κέντρο της Βιέννης, που διαθέτει μιναρέ και ανεγέρθηκε το 1979.

Στα περισσότερα κράτη δεν υπάρχει σαφής εθνική πολιτική σε σχέση με την ανέγερση και τη μορφή των τζαμιών, ενώ οι διαφορές μεταξύ χωρών και περιοχών είναι τεράστιες. Από την Αθήνα, τη μοναδική ευρωπαϊκή πρωτεύουσα που δεν έχει επίσημο χώρο μουσουλμανικής λατρείας, ώς τη Ρώμη, όπου υπάρχει τεράστιο τζαμί 30.000 τ.μ. με χώρο για 5.000 πιστούς, και από τα πολλά και αναγνωρίσιμα τζαμιά βρετανικών πόλεων, όπως το Μπράντφορντ και το Μπέρμιγχαμ ώς τα μικρά και συχνά απαρατήρητα τζαμιά της Γαλλίας, οι διαφορές είναι τεράστιες

Οι διαμάχες για τα τζαμιά συχνά κρύβονται πίσω από πολεοδομικές ή αισθητικές παραμέτρους («ο μιναρές δεν ταιριάζει στο τοπίο») ενώ στην πραγματικότητα θίγουν ζητήματα συλλογικής ταυτότητας και αποτελούν πεδία πολύ ευρύτερων ιδεολογικών μαχών. Ακραίες μορφές της διαμάχης είναι οι επιθέσεις εναντίον τζαμιών (Σουηδία κ.α.), τα περιστατικά δημόσιας βεβήλωσης με αίμα γουρουνιού (Ιταλία κ.α.) ακόμη και η ανατίναξή τους, όπως έγινε στον εμφύλιο της Βοσνίας. Κάποια από τα τζαμιά της Βοσνίας ξαναχτίστηκαν μεγαλύτερα μετά τον πόλεμο με σαουδαραβικά κεφάλαια και πολύ αυστηρότερους διαχωρισμούς μεταξύ ανδρών και γυναικών από αυτούς που παραδοσιακά ίσχυαν στη χώρα – στοιχείο που υπενθυμίζει ότι το Ισλάμ και αντιστοίχως και τα τζαμιά, μπορούν να έχουν πολλαπλά πρόσωπα και ποικίλους χορηγούς.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s