Το αμερικανικό «νεοσυντηρητικό όνειρο» διέλυσε η πιστωτική κρίση

  • Η παγκόσμια οικονομική κρίση σήμανε το τέλος της κυριαρχίας του καπιταλισμού της ελεύθερης αγοράς, ενώ ακόμη και το ΔΝΤ αμφισβητεί τηνιδεολογία του.

Το χρήμα φέρνει μαζί του πολιτική, ιδεολογική, ακόμη και ενδυματολογική επιρροή. Τα ενδύματα του Ερρίκου του Όγδοου αντέγραψαν εύποροι Φλορεντίνοι και Βενετοί έμποροι κατά τη διάρκεια της Αναγέννησης, ενώ τα σκουρόχρωμα κουστούμια, σήματα κατατεθέντα της βρετανικής αυτοκρατορίας, εξαπλώθηκαν σε όλο τον κόσμο, όπως έγινε και με τα σημερινά νεανικά ρούχα, προερχόμενα από τις ΗΠΑ, τον ηγεμόνα του 20ου αιώνα.

Σε νέο τους βιβλίο, με τίτλο «Το Τέλος της Επιρροής», οι Οικονομολόγοι Στίβεν Κοέν και Μπραντ Ντελόνγκ υποστηρίζουν ότι ο υποσκελισμός των ΗΠΑ από άλλες οικονομικές δυνάμεις θα έχει τεκτονικές συνέπειες για έναν κόσμο, που πέρασε το μεγαλύτερο μέρος του τελευταίου αιώνα να αγοράζει και να μιμείται το «αμερικανικό όνειρο», από την Coca Cola μέχρι και τις γλυκανάλατες ταινίες του Χόλιγουντ.

Σήμερα, οι ΗΠΑ είναι χρεωμένες στην Κίνα, που κατέχει 800 δισ. δολάρια σε αμερικανικά ομόλογα, αλλά και πολύ μεγαλύτερα ποσά σε μετοχές και άλλες επενδύσεις. Ακόμη και πριν το ξέσπασμα της κρίσης, η εξέλιξη αυτή σήμανε ότι το αμερικανικό πρότυπο ήταν μη βιώσιμο. Η κρίση, από τη μεριά της, με τις ρίζες της στον ανεξέλεγκτο καπιταλισμό, επιτάχυνε τη μετατόπιση ισχύος από τις ΗΠΑ προς τις αναδυόμενες οικονομίες της Κίνας, της Ινδίας και της Λατινικής Αμερικής.

Οι Κοέν και Ντελόνγκ υποστηρίζουν ότι ήλθε η ώρα της κατάπτωσης των αμερικανικών πολιτιστικών, καταναλωτικών και άλλων προτύπων, που θα συνοδεύεται από καίρια ιδεολογική μετατόπιση: αυτό που ονομάζουν «κατάρρευση του νεοφιλελεύθερου ονείρου». Οι εξελίξεις των τελευταίων εβδομάδων μοιάζουν να επιβεβαιώνουν τους ισχυρισμούς των συγγραφέων, με το ίδιο το ΔΝΤ να συμφωνεί. Ο επικεφαλής Οικονομολόγος του Ταμείου Ολιβιέ Μπλανσάρ δημοσίευσε έκθεση στις 12 Φεβρουαρίου, στην οποία παραδέχεται ότι οι πολιτικοί απέκτησαν αδικαιολόγητη αυτοπεποίθηση στις αρχές της δεκαετίας του 2000, θεωρώντας ότι ο χαμηλός πληθωρισμός και η σταθερή ανάπτυξη ήταν δικά τους επιτεύγματα και όχι ευνοϊκή συγκυρία, όπως ήταν στην πραγματικότητα.

Ο Μπλανσάρ αναρωτιέται στην έκθεσή του, μήπως θα ήταν καλύτερο να έχει αφεθεί ο πληθωρισμός να ανέβει λίγο ακόμη, ώστε οι κεντρικοί τραπεζίτες να αποκτήσουν πεδίο ελιγμών την κρίσιμη στιγμή. Ισως, σκέφτονται οι Οικονομολόγοι του ΔΝΤ, ένα «πλαφόν» πληθωρισμού της τάξης του 4% θα ήταν καλύτερο από το 2% που ισχύει σήμερα για πολλές κεντρικές τράπεζες. Ο Οικονομολόγος του ΔΝΤ καλεί έτσι τους πολιτικούς ηγέτες να εξετάσουν άλλους παράγοντες, όπως τις τιμές των μετοχών και

τον πληθωρισμό, αλλά και να αξιοποιήσουν σειρά εργαλείων, όπως τα επιτόκια, για τον έλεγχο των οικονομικών εξελίξεων. Εδώ και δεκαετίες, το ΔΝΤ προώθησε συνδυασμό αντιπληθωριστικών μέτρων, που τόνωναν την οικονομική απελευθέρωση και την ελεύθερη αγορά. Τα μέτρα αυτά δεν έγιναν μόνο η αποδεκτή πρακτική για το βιομηχανικό κόσμο, αλλά και η συνταγή που επιβλήθηκε σε πάμπολλα αναπτυσσόμενα κράτη.

  • «Κοινωνικά άχρηστες»

Ο λόρδος Τέρνερ, επικεφαλής της ανεξάρτητης Αρχής Οικονομικών Υπηρεσιών της Βρετανίας, κατάφερε ένα ακόμη πλήγμα στις νεοφιλελεύθερες θεωρίες σε ομιλία του την περασμένη εβδομάδα. Ο λόρδος είχε ήδη καταστεί απεχθής στο «Σίτι» του Λονδίνου, αποκαλώντας «κοινωνικά άχρηστες» πολλές από τις καινοτομίες που τα

στελέχη οικονομικών υπηρεσιών και επιχειρήσεων εκπόνησαν τα τελευταία χρόνια. Ο Τέρνερ υποστηρίζει επίσης ότι η μεγάλη ενίσχυση των οικονομικών δραστηριοτήτων λίγο πριν το ξέσπασμα της κρίσης δεν προσέφερε τα πλεονεκτήματα, τα οποία οι υποστηρικτές της ελεύθερης αγοράς θεωρούσαν δεδομένα, όπως την παγκόσμια αναδιανομή του πλούτου. Μετά τη χειρότερη κρίση των τελευταίων 80 ετών, που οδήγησε, όμως, σε καταστροφική παγκόσμια ύφεση, η ιδεολογία του νεοφιλελευθερισμού υπέστη θανατηφόρο πλήγμα, ακόμη και στο λίκνο της, την Ουάσιγκτον. Αντίθετα, Κίνα, Βραζιλία και Ινδία επέλεξαν επιτυχημένες εναλλακτικές αναπτυξιακές πορείες, αγκαλιάζοντας στοιχεία κρατισμού και κεντρικής ρύθμισης της οικονομίας. [www.kathimerini.gr με στοιχεία από The Guardian]

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s